آن نوشت : « هم اكنون دستوراتى دريافت داشته ام كه به آن جناب اطمينان قاطع بدهم كه اگر دولت ايران اكنون عراق را به رسميت بشناسد . دولت من پس از آنكه بطور مشروح از نظرات دولت ايران در باره مشكلات عملى كه ناشى از وضع فعلى امور در شط العرب است و تضمين هايى كه مى خواهد آگاه يافت با وساطت نزد دولت عراق ، به ايران مساعدت خواهد نمود . كه خواست هاى معقول خود را بدست آورد » 1 « 1 » . در اينجا چون بحث در باب ايرانيان مقيم عراق و مشكلات اين گروه بعد از استقلال اين كشور است ، كه البته اين موضوع سابقه دورترى در معاهدات بين ايران و عثمانى بر مى گردد كه در دوره قاجار منجر به دو معاهده رسمى بين دو دولت بنام « ارزنةالروم » گرديده كه اثرات آن بعد از استقلال دامن ايرانيان مقيم عراق را گرفته و تا اواخر دوره رضاشاه ادامه پيدا كرد . بدين منظور بخش هايى از دو قرار داد ارز روم را كه با زوار ايرانى مسافر به عتبات عاليات و بازر گانان ايرانى را بيان كرده در پى خواهد آمد . تا تصوير بهترى از اسناد ارائه شده بدست آيد . قرار داد اول ارزنة الروم ( 28 ژوئيه 1823 - 19 ذيقعده 1238 ) : « اين قرارداد بين ميرزا محمد على مستوفى نماينده تام الاختيار دولت ايران و محمد امين رئوف پاشا سرعسكر و حاكم ارز روم والى ايالت شرقى ، امپراتور عثمانى ، بعنوان نماينده تام الاختيار دولت عثمانى انتخاب شده بود انعقاد گرديد . نمايندگان فوق با مبادله اعتبار نامه هاى ، جلسات مذاكرات خود در شهر فوق الذكر « ارز روم » منعقد و پس از مذاكرات لازم با شرايط صلح كه در زير درج مىشود موافقت نمودند . [ بند 2 قرارداد ] : اتباع ايران كه به شهر هاى مقدس مكه و مدينه و يا ساير شهرهاى اسلامى بعنوان زوار مى روند و يا در سرزمين عثمانى مسافرت مى كنند از پرداخت هر گونه عوارض وماليات معاف مى باشند ؛ و ساير ماليات ها نيز كه مغاير با قانون باشد نبايد از آنان مطالبه شود . همچنين زوارى كه به كربلا ونجف مى روند ، مادام كه مال التجاره با خود نداشته باشند . هيچگونه عوارض و

--> ( 1 ) 1 . ( وزارت امور خارجه ايران ، برخى وقايع ( امور ، حقايق ) مربوط به منازعه ايران و عراق در بارهى شط العرب ، صفحه 11 ) - پارسا دوست ، منوچهر ، ريشه هاى تاريخى اختلافات ايران و عراق ( 1513 - 1980 ) ، نشر ، شركت سهامى انتشار ، 1369 ، چاپ چهارم ، ص 163 . Iran s minstry of foreIgm Affairs Some Fact s concer - ning the Dispute BeTween Iran and Over he Shatl Al - Arab P . 11 .